تعارض در مديريت هنري/ خليل غلامي

آرزوي هر هنرمند اين است كه در رأس هر نهاد هنري يك هنرمند نشسته باشد. اما يك تعارض در كار مديريت و هنري وجود دارد: فلسفه‎ي مديريت با سليقه‎هاي شخصي هنري هم راستا نيستند. مدير گروهي را راهبري مي‎كند كه از هزينه‎ها و تداركات وبرنامه‎ريزي گرفته تا سليقه‎هاي شخصي هنرمندان را شناسايي مي‎كند. او بايد ناب‎ترين صورت هنر اين گروه را به اجتماع تحويل دهد. اين هدف كلي براي مديريت با ساختار حوزه‎ي هنر نمي‎خواند. دست گذاشتن اين مدير روي يكي از آثار برجسته مشكلاتي پديد مي‎آورد از اين گونه پرسش‎ها كه «چرا اين اثر». او بايد بتواند پاسخ گويد كه اين گزينش نه سليقه‎ي شخصي‎اش بوده كه براي راه‎برد اين گروه لازم بوده است. اما مشكل اين جاست كه او شايد با ميل باطني اين اثر را نگزيده باشد. يعني اين كه اين اثر را ابدا دوست نداشته باشد. آيا اين تناقض از سوي هنرمندان مورد پرسش واقع نمي‎شود: اثري را كه نمي‎پسندي چه گونه توليد مي‎كني؟

اين پرسش پاسخ سرراست و قانع كننده‎اي ندارد. مگر اين كه نشان دهنده‎ي يك تناقض بين كار مديريت وكار  هنري‎ست. چنان كه مي‎دانيم، كار مديريت مربوط مي‎شود به گروهي از هنرمندان و اين سليقه‎اي‎ست رودروي سليقه‎ي شخصي. اين تناقض از سر ناچاري‎ست. از اين كه براي ما پرسش مهمي قلمداد مي‎شود، از روي بي‎تجربگي‎ست. كساني كه حتا يك هفته كار مديريت انجام دهند خواهند فهميد كه در چه مقامي قرار گرفته‎اند. پدري كه دو فرزند دارد حتا در نهان نيز به زبان خود نمي‎آورد كه كدام دوست داشتني‎تر است. در مقام اداره‎ي خانه او توان هر كدام از فرزندان‎اش را مي‎داند و از آن بهره مي‎برد و دوست داشتن و برتر بودن واژه‎هايي‎اند اختلاف افكن. وقتي دو فرزند خردسال‎اش به سوي‎اش مي‎شتابند او از سر ناچاري يكي را ابتدا به آغوش مي‎كشد و سپس ديگري را. و اين كه چرا اين يكي و نه آن يكي، پرسشي‎ست سخت و طاقت‎فرسا. بنابر اين، در شرايط مطلوب و آرماني كار مديريتي تناقضي از اين شكل در خود دارد و بايد در نقد و تحليل‎هاي خود لحاظ كرد. کار هنری در کشور ما علاوه بر برنامه‎ریزی‎های هنری، فروکاستن تنش‎های بین هنرمندان است. و برای پرهیز از این تنش‎ها فرصت سوزی می‎کند. این نیز مشکلی عملی‎ست که گریبان‎گیر مدیران هنری‎ست.