ستارخان اثر حمیدرضا بازگشا عکاس تبریزی‎الاصل ساکن تهران

این تندیس در خانه‎ی مشروطه‎ی تبریز واقع در راستا کوچه‎ی بازار تبریز بنا نهاده شده است. نورسنجی ویژه‎ی این تندیس سبب شده است هیکلی با روح و زنده آفریده شود. زندگی دوباره‎ی ستارخان در این اثر مدیون نورسنجی مناسب حمیدرضاست. این جان بخشی به ستارخان حماسه‎ی جاویدان او را دوباره شعله‎ور می‎سازد. فهم و دریافت ما از فلسفه و حماسه‎ی مشروطه سبب نگاه خوب و شایسته به تندیس‎ها و آثار دوران مشروطه می‎شود و نیز موجب بازآفرینی این حماسه. اما، تماشاگر اگرچه چیزی از این حماسه نداند، اثر همه چیز در مورد آن را بنا می‎نهد. کادربندی حمیدرضا نشان‎گر این است که سردار ملی گنجایش دوره‎اش را نداشت. او پیش از تاریخ مصرف‎اش به مصرف رسید. کادر بسته و تاریک این تنگی فضا را به خوبی نشان می‎دهد.

این اثر علی‎رضا سلمان‎پور نیز جان آفرینی به بخشی از تاریخ و فرهنگ آذربایجانی‎ست. شخصیت‎های داستان این اثر بازگو کننده‎ی همه چیز از تبریز است: روزنامه، استفاده از انواع کلاه، لباس سنتی و کت، و هم نشینی تیپ‎های سنتی و مدرن در یک جا با یک پدیده‎ی نو در زمان خود- قونقا. البته این هم نشینی را مدیون تندیس «حسینی» هستیم که بخشی از آن به دلیل نور نامناسب حذف شده. این شخصیت‎ها در پرتو نورسنجی به موقع سلمان‎پور سبب زنده شدن تیپ‎های آذربایجانی شده است. تندیس خود به خود دارای هیچ گونه نورپردازی نیست چرا که در زیر هوای آزاد در پرتو همه گونه نور قرار می‎گیرد. اما، عکاس می‎تواند با کادربندی در شرایط نور مناسب موجب دمیدن روح تازه در تندیس شود.

در عوض، کادربندی و ترکیب‎بندی مسعود بهروان عکاس زنجانی از دیوار ارک تبریز نشان دهنده‎ی مرگ تاریخ این دیوار است. بلندی این دیوار در حصار میله‎ها و ابزارهای مکانیکی خفه می‎شود. این اثر در واقع انتقادی‎ست از تخریب آثار تاریخی آذربایجان و بنابر این، زوایه‎ی او در برپایی بنیاد این انتقاد موفق بوده است. این معماری آذربایجانی در بین بناهای تازه رو به خموشی‎ست. تنها و مهجور با رنگی رو به سردی. بناهای اطراف آن از هیچ رنگی برخوردار نیستند غیر از ارک علی‎شاه. می‎توان به ریتم‎های دست چپ اثر اشاره کرد به عنوان نماد مذهبی که در تقابل با ارک به رنگ خاکستری‎اند و هیچ سنخیتی با «ارک بلند شهر تبریز» ندارد.